De rolverdeling tussen patiënt en fysiotherapeut

Recent onderzoek heeft aangetoond dat ongeveer de helt van de patiënten niet hun dagelijks voorgeschreven medicatie neemt of dit niet doet op de geadviseerde manier.

Door: Flora Eghbali

In het verleden werd de fysiotherapeut vaak als enige verantwoordelijk gezien voor de mindering van klachten en het verbeteren van de functie van de patiënt. Zoals in ons vorige artikel beschreven, zijn de tijden dat de patiënt binnen komt en meteen op de bank gaat liggen voorbij. Door de veranderende actieve westerse cultuur realiseren mensen zich dat gezond bewegen een positieve invloed heeft op de gezondheid. Toch zijn er genoeg mensen die dit onvoldoende in de praktijk weten waar maken.

Patiënten vinden het soms moeilijk te accepteren dat hun fysieke belastbaarheid afneemt op het moment dat ze klachten krijgen. De druk vanuit het dagelijks leven zorgt ervoor dat mensen niet bewust stil staan bij het herstel. Dit zorgt veelal voor een vertraagd of soms geen herstel. Als fysiotherapeuten hebben we de verantwoordelijkheid de patiënt inzicht te geven in de achtergrond van zijn of haar klachten. Daarnaast is het zinvol een uitspraak te doen over het verwachte beloop en inzicht te geven in factoren die hier invloed op hebben. Hoe meer inzicht de patiënt heeft hoe actiever hij tegenover zijn herstel staat en hoe beter hij staat is zijn leefstijl hierop aan te passen. Maar wat is de rol van de patiënt dan?

Hier komt het begrip ‘therapietrouw’ om de hoek kijken. Therapietrouw wordt omschreven als de mate waarin de patiënt zijn behandeling uitvoert in overeenstemming met de afspraken die hij heeft gemaakt met zijn behandelaar. Verminderde therapietrouw in de gezondheidszorg kan zorgen voor hogere kosten, een langer ziektebeloop en een slechtere uitkomst. De afspraken worden gemaakt op basis van ‘gezamenlijke besluitvorming’. Dit is een manier van werken waarbij therapeut en patiënt samen tot een beleid komen dat het beste bij de patiënt past.

Een voorbeeld vanuit de praktijk: Een patiënt met acute lage rugklachten krijgt advies over zijn houding en krijgt oefeningen mee om de rompstabiliteit te verbeteren. Op basis van wetenschappelijke literatuur is bekend dat de kans op recidief bij acute lage rugklachten groot is. Het uitvoeren van stabiliteitsoefeningen kan bijdragen aan het voorkomen van recidief. De patiënt gaat akkoord met de behandelstrategie op basis van positieve ervaringen uit zijn omgeving. De patiënt krijgt een oefenschema mee naar huis waarin wordt geadviseerd 3x per week de oefeningen uit te voeren. Er wordt afgesproken over 4 weken een controle-afspraak te maken.

Therapietrouw kan worden opgedeeld in 4 verschillende delen:

  • Adherence: in hoeverre de patiënt afspraken nakomt.
  • Compliance: de mate waarin de patiënt de aanbevelingen van de voorschrijver opvolgt.
  • Concordance: in hoeverre patiënt en behandelaar het eens worden over de behandeling.
  • Persistence: in hoeverre de patiënt het veranderde gedrag volhoudt.

Een paar sessies later lijken de oefeningen te zijn ingeslepen en merkt de patiënt duidelijke verbetering in het klachtenbeeld. Tot zover zijn de eerste 3 stappen tot nu toe vlekkeloos verlopen. Stap 4 blijkt in de praktijk echter lastig. De patiënt moet nu zorgen dat hij het advies volhoudt. Hij belt de afspraak af omdat het zo goed gaat. Na 4 maanden gaat het helaas weer mis….

In het kort; een affectieve behandelstrategie inzetten heeft alleen nut op het moment dat beide partijen hun afspraken nakomen.  De patiënt kan met zijn actieve inspraak in het behandelproces veel invloed hebben op de verbetering van zijn klachten en op de vermindering van zijn beperkingen. De fysiotherapeut begeleidt hem daarin.